Alergia na leki: objawy u dorosłych, co zrobić, jeśli jesteś uczulony na leki

Co to jest alergia na leki?

Alergia na leki - Jest to nieoczekiwana i szkodliwa reakcja organizmu, która pojawia się podczas przyjmowania leków przepisanych przez lekarza.

Ta reakcja jest zupełnie inna niż działania niepożądane (skutki uboczne), które są przewidywalne i często pojawiają się później stosowanie leków z określonych grup (np. zmiany skórne lub kaszel po niektórych lekach przeciwnadciśnieniowych) lub po przedawkowaniu lek.

Alergia na lek może wystąpić zarówno podczas stosowania leku w tabletkach i zastrzykach, jak i podczas stosowania leku na skórę i spojówkę (krople do oczu). Każdy pacjent może zareagować reakcją alergiczną na lek, który był wcześniej dobrze tolerowany.

Reakcja alergiczna wywołana przez lek charakteryzuje się regresją objawów, gdy odstawienie leku (chociaż niektóre objawy mogą utrzymywać się przez wiele dni po odstawieniu) leczenie).

U podatnych pacjentów każdy lek może wywołać reakcję alergiczną, ale najczęściej jest to:

• antybiotyki;
• leki przeciwbólowe i leki przeciwzapalne;
• niektóre leki przeciwpadaczkowe;
• środki kontrastowe stosowane w badaniach rentgenowskich.

Alergia na lek występuje u około 5-10% dorosłych.

Przyczyny alergii na leki

Niewiele wiadomo o przyczynach uczulenia na leki (wrażliwości). Wiadomo jednak, że może to wywołać wiele czynników:

• podatność pacjenta (określona genetycznie);
• częstotliwość i czas stosowania leków z jednej grupy (im dłużej i częściej lek jest podawany, tym większe prawdopodobieństwo uczulenia);
• inne choroby pojawiające się u pacjenta (częściej osoby z chorobami przewlekłymi np. AIDS, mukowiscydoza);
• płeć i wiek (częściej uczuleni są dorośli, głównie kobiety);
• aktualny stan zdrowia (uczulenie występuje częściej w ostrych chorobach zakaźnych).

Nie wszystkie reakcje na leki są alergiczne – w terminologii medycznej takie reakcje są powszechnie określane jako nadwrażliwość na lek. Jeśli układ odpornościowy pacjenta jest zaangażowany w rozwój nadwrażliwości na lek, nadwrażliwość tę nazywa się alergiczną, jeśli nie, niealergiczną.

Rolą układu odpornościowego jest wytwarzanie różnych przeciwciał (IgE, IgG, IgM), a także tzw. komórek alergicznych układu odpornościowego.

Przeciwciała powstające podczas uczulenia przyczepiają się do różnych komórek w ciele. Ponowne podanie leku osobie już uczulonej (czyli z przeciwciałami na jej komórkach) powoduje różne niepożądane reakcje organizmu.

Tak więc antybiotyki są najczęściej wywoływane przez alergie, zarówno ze względu na ich specyficzne właściwości uczulające, jak i dlatego, że są bardzo często stosowane. Szczególnie rozpowszechnione jest uczulenie na leki doustne, tzw. penicyliny półsyntetyczne (ampicylina i amoksycylina, również w połączeniu z kwasem klawulanowym). W przypadku zastrzyków z penicyliny u pacjentów alergicznych mogą wystąpić poważne i ciężkie reakcje.

Jakie mechanizmy immunologiczne są zaangażowane w reakcje alergiczne u konkretnego pacjenta, można ocenić na podstawie przebiegu reakcji na lek i dodatkowych badań (immunologicznych).

Przyczyna niealergicznych reakcji na lek mogą wystąpić zaburzenia metaboliczne ważnych związków wchodzących w skład naszego organizmu. Najczęstszą postacią tego typu nadwrażliwości jest nadwrażliwość na kwas acetylosalicylowy i inne leki z grupy Niesteroidowe leki przeciwzapalne.

Pacjenci ci nie mogą przyjmować większości popularnych leków przeciwgorączkowych i przeciwbólowych, ponieważ może to powodować pokrzywka oraz obrzęk skóry lub duszność (duszność). Dla takich pacjentów przyjmowanie terapeutycznych dawek paracetamolu jest zwykle nieszkodliwe.

Jak manifestuje się alergia na leki (objawy i oznaki)?

W zdecydowanej większości przypadków objawy alergii na leki są łagodne do umiarkowanych. Najczęściej objawiają się w postaci zmian skórnych, chociaż mogą wpływać na wszystkie narządy i układy osoby, a najcięższe z nich (reakcje anafilaktyczne) mogą wystąpić z utratą przytomności lub nawet śmiercią, która jednak jest bardzo rzadko.

Reakcja na lek może wystąpić w dowolnym momencie - kilka minut, godzinę lub nawet tydzień po rozpoczęciu leczenia.

Wśród objawów skórnych związane z zażywaniem leków, najczęstsze są tzw. zmiany polekowe, przypominające pokrzywka (cm. zdjęcie powyżej), wysypka rumieniowa, wyprysk, pęcherzyki i inne objawy, czasami przypominające choroby zakaźne.

Objawy u dorosłych pojawiają się zwykle kilka lub kilkanaście godzin po rozpoczęciu leczenia (jeśli: przyjmowanie leków przez długi czas) lub przez kilka dni (jeśli jest to pierwszy kontakt z lekiem). Po zaprzestaniu leczenia objawy skórne szybko ustępują - samoistnie lub po zażyciu leków przeciwalergicznych.

Najczęstszą reakcją skórną jest pokrzywka, często związana z obrzękiem tkanek miękkich. Obrzęk zwykle pojawia się na twarzy (wokół oczu lub ust). Czasami w poważniejszych przypadkach dochodzi do obrzęku gardła i języka z zaburzeniami połykania, mowy (chrypka, bezszelestność) lub brakiem powietrza z powodu ucisku w gardle.

W tym stanie musisz natychmiast wezwać karetkę pogotowia.

Alergia na leki może również objawiać się jednym z następujących objawów:

• gorączka (wysoka temperatura);
• ból mięśni i stawów;
• obrzęk węzłów chłonnych;
• duszność;
• wymioty, nudności lub biegunka.

Co zrobić, gdy pojawią się objawy?

Jeśli podejrzewasz, że źle się czujesz z powodu leków, przestań je brać i jak najszybciej udaj się do lekarza.

Jeśli przypadek jest ciężki (zadławienie, pokrzywka, obrzęk, duszność, a zwłaszcza nudności, biegunka, wymioty i omdlenia), należy pilnie wezwać pogotowie lub odwieźć pacjenta do najbliższego szpitala.

Pacjenci, którzy w przeszłości mieli reakcje alergiczne na leki, powinni zostać skierowani do alergologa w celu konsultacji.

Lekarz jest zobowiązany udzielić pacjentowi pisemnej informacji o uczuleniu i zalecić w tym zakresie leki przeciwalergiczne (przepisywane są następujące leki: tak zwane leki przeciwhistaminowe) preparaty (Tavegil, Suprastin, Fenkarol) w przypadku łagodnych reakcji i glikokortykosteroidy w przypadku cięższych, a w przypadku tzw szok anafilaktyczny powinieneś kupić automatyczny wstrzykiwacz z adrenaliną).

Pacjenci, u których wystąpiła reakcja alergiczna na leki, powinni mieć przy sobie leki przepisane przez lekarza, zwłaszcza podczas podróży do miejsc oddalonych od placówek służby zdrowia.

Pamiętaj, aby zawsze pokazywać lekarzom swoje pisemne informacje dotyczące wrażliwości na leki, także podczas leczenia szpitalnego.

Jak lekarz stawia diagnozę?

Rozpoznanie alergii na leki nie jest łatwym zadaniem, opartym przede wszystkim na umiejętnym badaniu fizykalnym. Należy podkreślić, że nie ma bezpiecznych testów (np. badań krwi), które potwierdzałyby lub wykluczały alergię na jakiekolwiek leki.

Tylko niewielka ilość leków może zostać zdiagnozowana w celu identyfikacji i potwierdzenia alergii.

Niekiedy w przypadku wskazań do stosowania leków konieczne jest wykonanie badań (np. testów skórnych), testy alergiczne z bardzo małymi dawkami leków.

Jakie są możliwości leczenia?

Nie da się wyleczyć alergii na leki, najważniejsze jest konsekwentne unikanie leków, które raz wywołały u Ciebie objawy, a także inne leki o podobnej budowie, które mogą uczulać reakcja.

Jeśli wystąpi reakcja, postępuj jak opisano powyżej.

Co zrobić, aby uniknąć alergii na leki?

Osoba, która nie cierpi na poważną chorobę przewlekłą, może zapobiegać reakcjom nadwrażliwości, gdy: przyjmowanie leków (w tym dostępnych bez recepty) tylko w razie konieczności i tylko przez określony czas czas. Dlatego ważne jest, aby pacjenci z predyspozycją do alergii na leki unikali stosowania zbędnych tabletek, reklamowanych również w aptekach.

Ważne jest, aby jednocześnie stosować jak najmniej leków. Unikaj częstego leczenia tymi samymi lekami, takimi jak antybiotyki.